Tôi đã nhận được nhiều emails, messengers từ sinh viên hỏi lời khuyên về nên học ngành gì? Nên học kĩ năng nào? Kĩ năng nào cần để có được việc làm tốt? Môn nào cần học để chuẩn bị cho tương lai? Ngôn ngữ lập trình nào là tốt? Công nghệ nào là hay? Họ nên đọc sách kĩ thuật nào?


Sau đây là câu trả lời của tôi: “Điều duy nhất tất cả các em cần là thái độ học liên tục, học cả đời,và không bao giờ ngưng học.” Hiện nay chúng ta đang sống trong một thế giới với nhiều thay đổi. Thay đổi xảy ra từng giờ, từng phút. Tất cả mọi sự đều thay đổi do đó, ngôn ngữ lập trình sẽ thay đổi, kỹ thuật sẽ thay đổi, môn học sẽ thay đổi, việc làm sẽ thay đổi nhưng thái độ của các em về việc học phải KHÔNG thay đổi, vì các em phải học liên tục để thích ứng với mọi đổi thay.


Ngày nay đi động là “nóng” nhưng ai biết cái gì sẽ "nóng" sau đó? Ngày nay Tính toán Mây là “nóng” nhưng ai biết cái gì sẽ là "nóng" sau đó? Chỉ một phát kiến mới xảy ra, công nghệ có thể thay đổi với những chiều hướng không ai có thể dự đoán.? Vài năm trước, Microsoft đã là lực chi phối thị trường máy tính nhưng ngày nay, Apple và Google là mạnh nhất nhưng không ai biết doanh nghiệp mạnh tiếp sẽ là ai? Ngày nay Java là ngôn ngữ phổ biến nhưng Python và Ruby nổi lên và ai biết ngôn ngữ lập trình nào sẽ xảy ra tiếp?


Do đó, mặc cho mọi sự thay đổi, em chỉ cần giữ vững lập trường là tiếp tục trau đổi kiến thức của mình bằng cách học liên tục cả đời. Chừng nào em còn đam mê về học, em sẽ không phải lo lắng gì hết. Nếu em chỉ học chuyện về một công nghệ đặc biệt, em sẽ bối rối khi nó trở nên lỗi thời vì công nghệ thay đổi. Nếu em chỉ học chuyện về một ngôn ngữ lập trình thì em sẽ không thoải mái khi các ngôn ngữ khác tới. Nếu em có thái độ học liên tục những điều mới đến, sẵn sàng học bằng tâm trí cởi mở thì không bao giờ em phải lo về trí thức và kĩ năng của mình vì em luôn luôn thích ứng với mọi hoàn cảnh.


“Học cả đời” là kĩ năng duy nhất em cần và cách duy nhất để tiếp tục sống một cách thoải mái trong thời buổi đổi thay hiện nay.


Phần lớn các sinh viên đều coi việc học chỉ là một “giai đoạn” gắn liền với trường học và sau khi tốt nghiệp, thì việc học coi như chấm dứt. Đó là một SAI LẦM rất lớn vì việc học không bao giờ chấm dứt.. “Học ở trường” chỉ là một “kiểu” học. Có nhiều “kiểu” học khác mà các em sẽ phải học và nó còn quan trọng hơn việc học ở trường. Các em sẽ học khi đi tìm việc và các em sẽ học một cách thấm thía hơn các bài học trong sách giáo khoa. Các em sẽ học khi làm việc, khi phải tương tác với những đồng nghiệp và người quản lí, và các em sẽ học nhiều hơn khi phạm sai lầm. Các em sẽ học điều mới vào lúc thành công và khi thất bại.


Quy Tắc chính của việc “học cả đời” là duy trì thái độ tích cực với việc học, học để phát triển trí thức, học để phát triển kĩ năng, và học để phát triển là người có trách nhiệm về mọi hành động của mình. Bất cứ một hành động nào của mình cũng có hậu quả, tốt hay xấu, và đó là những bài học mà các em phải học liên tục.


Các em phải học vì nó cải tiến trí thức và kĩ năng của các em về thế giới xung quanh và nó mở ra cho các em nhiều cơ hội cho đời sống với một tấm nhìn rộng rãi và hiểu biết hơn. Nó sẽ giup cho các em thích nghi hơn khi thay đổi xảy ra. Hiện nay các em còn trẻ, trí nhớ còn tốt, do do thời gian này là lúc tốt nhất để phát triển thái độ học liên tục. Các em phải chịu khó học thật nhiều, đọc thật nhiều vì sách vở ngày nay rất thông dụng và để mua. Ngoài ra còn có nhiều tài liệu trên Internet, trên các websites kỹ thuật và trong các khóa học mở ra cho đại chúng (MOOCs). Nếu bỏ lỡ cơ hội học hỏi vào lúc này thì tương lại chẳng có hy vọng nhiều đâu. Việc học không phải chỉ trong kỹ thuật, công nghệ mà các em còn phải học làm người có bổn phận và trách nhiệm. Trách nhiệm với gia đình, trách nhiệm với xã hội. Trách nhiệm với quốc gia, dân tộc.


Ngày nay giáo dục chỉ chú trọng đến những kiến thức bên ngoài nhưng không còn chú ý đến nền tảng nhân cách bên trong. Đó là một thiếu sót rất lớn. Căn bản của giáo dục trước hết là phải xây dựng một nền tảng nhân cách cho thật vững. Tinh thần của giáo dục là “phục vụ con người” và phải được đào tạo từ sớm trong các trường học để khi ra đời làm việc thì ai cũng dựa trên căn bản đó mà hành động. Từ đó các phong tục tập quán hư xấu của xã hội mới cải thiện được. Hiện nay khắp thế giới, mọi quốc gia đều có vấn đề về xã hội vì hệ thống giáo dục đã không chú trọng đến những yếu tố căn bản mà chỉ quan tâm đến những sự kiện bên ngoài. Việc học liên tục không giới hạn vào các tri thức công nghệ hay kĩ nặng công nghiệp mà còn phải chú trọng vào nhân cách con người nữa. Các em phải học làm sao cho kiến thức được phong phú, phẩm cách được cao thượng. Các em cần đọc nhiều, học hỏi nhiều để biết phân biệt đúng và sai và không để những thứ khác lôi cuốn làm sao lãng nhân cách của các em.


Khi đã có đam mê về việc học và khả năng học hỏi không ngừng, tôi chắc rằng các em đều học nhanh, học tốt. Học cả đời sẽ giúp cho các em thu nhận thông tin mới qua việc đọc nhiều hơn, lắng nghe nhiều hơn, quan sát nhiều hơn, thực hành nhiều hơn vì cơ hội có khắp quanh các em. Bằng việc áp dụng điều các em đã học hỏi, các em sẽ có một thái độ sống bình thản, chấp nhận, và sẵn sàng thay đổi thì tôi nghĩ các em sẽ tiến bộ rất xa, xa hơn điều các em có thể tưởng tượng. Điều đó sẽ giúp các em vượt ra khỏi các công thức, kiến thức của giáo dục và đi vào quá trình học “sâu sắc” với những kiến thức mới lạ đến từ bên trong nội tâm mà các em chưa bao giờ kinh nghiệm.


Nếu quan sát, các em sẽ thấy công nghệ lên và xuống rất thường, như ngày với đêm. Các công ty cũng thế, có lúc nổi lên và có lúc chìm đi. Khi công ti đi xuống, họ sa thải nhiều người vì họ không có kĩ năng được cần cho công ti. Nếu các em nhìn vào IBM, phần lớn những người làm việc trên máy tính lớn (main Frame) đều ra đi khi máy tính cá nhân (PC) chi phối thị trường. Nếu các em nhìn vào Microsoft, phần lớn những người làm việc trên MSDOS, Window XP hay Window 7 đều phải ra đi vì công nghệ thay đổi. Trong vài năm qua, nhiều người làm việc trong công nghệ bị mất việc và có lẽ nhiều người không bao giờ kiếm được việc khác vì họ không thể học được điều mới. Trong nhiều năm họ hài lòng với điều họ biết nhưng không phát triển thói quen học cả đời. Họ không thể thay đổi được bởi vì quá trễ rồi. Ngày nay qui tắc mới trong công nghệ là: “Điều bạn biết nhiều không còn quan trong những quan trọng nhất là bạn có thể học nhanh hay không?.


Theo báo cáo công nghiệp, trên 75% số người bị sa thải trong năm qua đều là những người quản lí khi công ti bắt đầu “làm phẳng” kết cấu nền để linh hoạt đáp ứng cho thị trường thay đổi. Điều đó đã xảy ra trên khắp thế giới, từ Mĩ và Anh tới Đức, Scandinavia nhưng bây giờ nó đang xảy ra ở Nhật Bản và Hàn Quốc, các nước có chính sách “Trọng đãi công nhân cả đời" (Lifetime employment) vì nó không còn thích hợp nữa.


Ngày nay kinh tế Nhật đang ở trong tình trạng tù đọng. Kushiro, người bạn Nhật nói với tôi rằng đó là “cú choáng lớn” cho hầu hết những người quản lí vì họ tin việc làm của họ được bảo đảm. Khi các công ty như Sony, Panasonic, Hitachi, Toshiba, mất tiền, mất thị trường vì không thể cạnh tranh được khi công nghệ thay đổi. Họ đành sa thải phần lớn nhân viên quản lí mà kĩ năng đã lỗi thời để thay thế bằng những người trẻ, năng nổ và có kỉ nàng mới.


Người ta dự đoán rằng trong những năm tới, Trung Quốc, Malaysia, Phillipines, và Ấn Độ cũng sẽ thay đổi và phần lớn những người quản lí, những nhân viên cấp bậc cao, làm việc không hiệu quả để sẽ bị sa thải để thay thế bằng những người trẻ, có năng lực và kĩ năng mới. Trong hoàn cảnh cạnh tranh toàn cầu dữ dội, không có hành động cần thiết, không quốc gia nào có thể duy trì được sự tăng trưởng kinh tế.


Theo tôi thái độ học tập liên tục cả đời là kĩ năng quí báu nhất và cần thiết nhất trong hoàn cảnh đổi thay ngày nay. Tôi mong các em nhận lấy lời khuyên chân thật này và phát triển khả năng học liên tục càng sớm càng tốt.


 


Nguồn: GS. John Vu


 



Giáo sư John Vũ là một người Mỹ gốc Việt là Viện sĩ Viện Hàn Lâm và Kỹ sư trưởng của Tập đoàn Boeing.


Trước khi công tác tại Tập đoàn Boeing, ông John Vũ làm việc tại Teradyne Semiconductor; Hewlett Packard, Litton Industries, Motorola và GTE.


Ông John Vũ là một nhà khoa học cố vấn tại Viện Kỹ nghệ Phần mềm (Software Engineering Institute – SEI). SEI là nơi ông John Vũ đã tập trung phát triển một số mô hình đánh giá năng lực sản xuất phần mềm (Capability Maturity Model – CMM) đang được áp dụng rộng rãi trong ngành CNTT hiện nay như SW-CMM, CMMI, People-CMM, Acquisition-CMM và e-Business CMM. Ngoài ra, ông được ngành công nghiệp phần mềm thế giới thừa nhận với việc đóng góp thiết lập các trung tâm chất lượng phần mềm ở Ấn Độ, Trung Quốc, Nga, Nam Triều Tiên, Nhật Bản và nhiều nước khác trên thế giới.


TS. John Vũ đã viết trên bốn mươi bài báo và xuất bản ba tập sách về phần mềm và các công nghệ hệ thống. Hiện ông là thành viên của Ban Tư vấn Kỹ thuật (Technical Advisory Board) thuộc IEEE Software, thành viên của Học viện Khoa học Mỹ, Giáo sư trợ giảng tại Đại học Carnegie Mellon, Đại học Seattle và là giảng viên cao cấp tại một số trường đại học quốc tế khác.


Ông Vũ đã từng tham gia vào chương trình phần mềm hỗ trợ cho máy bay Boeing 777, cải tiến các quy trình và quản lý hệ thống phần mềm toàn cầu. Quyển sách mới nhất của ông về công nghệ phần mềm đã được dịch sang tiếng Trung, tiếng Hàn và hiện đang được sử dụng như sách giáo khoa của một số trường địa học tại đó. John Vũ là một người hoạt động rất tích cực trong một số nhóm ngành công nghiệp và giáo dục đại học.


Hiện nay, ông đang tham gia giảng dạy tại trường Carnegie Mellon University.


 



Facebook của Giáo Sư


Blog của Giáo Sư